29424_113472778691693_8329273_n (2)

Erzurum’un siyasi veri haritası
von Prof. Dr. Dr. Ümit Yazıcıoğlu

III.) Yakın dönem Erzurum ili siyasi veri Haritası

a) Belirtilmiş anlatımlarda bilinenler
Erzurum ili 2009 yerel seçim sonuçları AK Parti %56,8, MHP %33,9, Saadet %5,8’tir. Yerel seçimlerinde arından icra edilen 2011 genel seçim sonuçlarına göre AK Parti %69, MHP %13,32, Bağımsız %8,6, CHP %4,84 oy oranı almıştır. Yine 2014 yılı Büyükşehir Yerel Seçim sonuçlarına göre Ak Parti %58,8, MHP %29, HDP %6,2 Saadet %2,3, CHP %1,6 oy oranları almışlardır. Ancak 2015 yılı genel seçimlerinde Ak Parti %52,02 oy alarak 2011 yılına nazaran %17 oy kaybetmiş, HDP ise oylarını %10 civarında artırmıştır. Sırasıyla MHP %23,47, HDP %17,78, CHP %2,75, SAADET %2,38 oy oranına ulaşmıştır. Bu sonuçlara göre seçilen milletvekilleri; Efkan Ala, Adnan Yılmaz, Zehra Taşkesenoğlu, İbrahim Aydemir, HDP’den Seher Akçınar Bayar, MHP’den Kamil Aydın. Seçime katılım oranı %84’tür. HDP’nin oy artışının Güney ve Doğu bölgelerinde olan Kürt yoğunluklu ilçelerde kazandığı başarından kaynaklandığı görülmektedir. Karayazı, Karaçoban, Hınıs, Tekman gibi ilçelerde %80’ni geçen oy oranları yakalamıştır.

b) Genel Dinamikler

Erzurum’da sosyo-kültürel ve etnik çerçevede var olan ikili yapı son zamanlarda iyice tahkim olmaya başlamış durumda. Merkez ve Kuzey, Kuzey Batı ilçelerinde yaşayan Türklerle, Güney ve Güney doğuda konuşlu ilçelerde yaşayan Kürt vatandaşlarımız arasında hızlı bir ayrışma görülmektedir. Özellikle çözüm süreci boyunca PKK ve HDP’nin Kürt bölgelerinde etkinliğini artırması, Türkler nezdinde reaksiyona neden olmuş ve karşılık bir duygusal kopuş gerçekleşmiştir.

Çözüm sürecinin dizaynındaki hatalar ve örgütün istismarı Türk milliyetçisi olan Arzulumlu’ların bir kısmının MHP’ye meyil etmesine neden olurken, reaksiyoner tavır ise Kürtleri daha fazla PKK-HDP çizgisine iter görüntüdedir. Ancak “devleti yörede idare eden bazı yetkililer tarafından çözüm sürecinin bitmesi ve askeri operasyonların başlaması mevcut gidişatı durdurma potansiyeline sahip olarak görülse bile”, bu düsüncede olanlar yanılmaktadırlar. Aslında çözüm süreci adıyla başlayan dönem, Kürt sorununa çözüm etiketi ile sunulamayacak kadar derinlikli değişim ve dönüşümleri getirmedi.

Tarihsel olarak Erzurum Kürtleri’nin Türkiye Cumhuriyetine bağlı, PKK ve siyasi Kürtçülüğe mesafeli bir yapıda olması mevcut durumun tersine döndürülebileceğinin önemli bir göstergesi olarak tezahür edilebilir. Ama bunu saglamak siyasi olumlu açılımlarla belki mümkün olabilir, zira 93 yıldır „KÜRT’e Kürt“ diyemedik! Kürt sorununun kısa vadede çözülebilmesi, sorunun öncelikle doğru bir şekilde tanımlanmasına bağlıdır, kanaatindeyim.

c.) Önemli Tespitler
Çözüm sürecinin dizaynının Kürt meselesi ve PKK’nın silahsızlanması olgusunu birleştirdiği ve ister istemez Abdullah Öcalan, PKK ve siyasi uzantılarının meselenin Kürtler nezdindeki tek aktörü haline getirildiğine yönelik bir algı yörede mevcut.

Erzurum’un milliyetçi dokusu çözüm sürecine mevcut dinamikleri çerçevesinde çok sert tepki göstermektedir.
Çözüm sürecini boyunca oluşan çatışmazlık ortamı PKK ve uzantıları tarafından suistimal edilerek, Erzurum’un yoğunlukta Kürtlerin yaşadıgı ilçelerinde devlet otoritesinin aşındırıldığı sürekli tekrarlanmaktadır. Bu bölgelerde YDG-H yapılanması ile silahlı güçler oluşturulmuştur. PKK ve uzantıları kendilerini halka yeni otorite olarak sunmuşlardır. Örgüt tarafından bölgede adeta paralel devlet yapılanması tesis edilmiştir. KCK yapılanması aracılığıyla mahkemeler kurulmuş, vergi toplanmıştır. Bölgede Karayazı ilçesinde kurulan KCK mahkemesinde çok sayıda kişinin yargılandığı ifade edilmektedir. PKK karşıtı Parti, STK ve toplumun diğer unsurları baskı altına alınmış ve sindirilmişlerdir. Örgüt ve siyasi uzantıları yazılı, görsel, sosyal medya kullanıp, bire bir temasla güçlendirdikleri propaganda ile söylem üstünlüğünü ele geçirmişlerdir.

Demokratikleşme süreci boyunca elde edilen kazanımların PKK’nın silahlı mücadelesi sayesinde olduğu algısı üretilmiştir. Kobani gibi süreçler ajite edilerek bölge halkı manipüle edilmiş, stanilizm güdümlü Kürdi milliyetçilik yükseltilmeye çalışılmıştır. Feodal yapının çökmesi gerektiği propagandası ile toplumun önde gelen kanaat önderleri itibarsızlaştırılmıştır. Gençler geleneksel aile yapısından koparılarak siyasi endoktrinasyona tabi tutulmuşlardır. Yoğun bir sekülerleştirme faaliyeti yürütülmüştür. Devletin bölgede güç kaybettiği algısı tahkim olunca, büyük aileler, geniş halk kesimleri yeni otorite figürü olan PKK ve siyasi uzantılarına doğru yönelmeye başlamışlardır. PKK-HDP’nin son seçimde kazandıkları ilçe belediyelerinden ciddi bir güç devşirdikleri görülmektedir. Sosyo-kültürel açıdan gelenekçi ve dindar bir dokuya sahip olan Kürtlerin dahi HDP’ye meyil ettikleri görülmektedir.

Erzurum’un Çat İlçesinde evinde ailesi ile birlikte görüşme yaptığımız HDP Çat İlçesi Eş Başkanı imam hatiplidir. HDP’nin sol çizgisine ve LGBT’ye yönelik politikalarına ciddi eleştiriler yönetebilmekte, ancak AK Parti’nin kendilerini dışladığı için bir nevi HDP’ye itildiklerini ifade etmektedir. Aynı görüşmede söz alan HDP Eş Başkanı’nın babası ise kendilerinin muhafazakar-dindar bir yapıya sahip olduklarını, asla solcu olmadıklarını, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı sevdiklerini söyleyip, ciddiye alınmak istiyoruz, ilk defa birisi kapımıza gelip bizi dinledi demiştir.

AK parti teşkilatlarının dinamizmini kaybettiği, dindar STK ve seçmenler irtibatını kaybettiğine yönelik eleştiriler söz konusudur. AK parti teşkilatlarının PKK ve siyasi uzantılarına siyaseten yanıt veremedikleri görülmektedir. Güney ilçelerinde seçimlerde sandık güvenliği sağlanamamakta, AK Parti sandıkların büyük çoğunluğuna müşahit koyamamaktadır. 7 Haziran seçimlerinde AK Parti aday profiline yönelik eleştiriler vardır.

HDP’lileri taşıyan Tekmanlı bir minibüsün şoförü ile birlikte Erzurum’da yakılması Kürtlerde infiale neden olmuş ve önemli bir kırılma yaratmıştır. Sorumlularının cezalandırılmadığı izlenimi vardır. Bu saldırının HDP’nin Erzurum’daki oylarını ciddi bir şekilde artırdığı düşünülmektedir.

Ayrıca Paralel yapılanma Erzurum’da faal bir şekilde faaliyetlerine devam etmekte ve AK- Parti aleyhine önemli çalışmalar yaptığı değerlendirilmektedir.

d.) Öneriler
Yapılan görüşmelerde öne çıkan öneriler şu şekilde sıralanabilir:

· Askeri operasyonlar derhal sona erdirilmelidir. Devlet Kürt sorununu besleyen ve büyüten bütün dinamiklerin hesaba katıldığı bir çözüm paketi pratikte yürürlüğe koymalıdır. Ayrıca yörede kararlılık gösterilip, devlet otoritesinin tesisi hızla tekrar sağlanmalı ve hatta çatışma yaşanan bölgelerden hızlı bir şekilde medya aracılığıyla objektif bilgilendirme yapılmalıdır.

· AK Parti il ve ilçe teşkilatları yeniden dizayn edilmeli, rakiplerinin uzantıları karşısında mücadele edebilecek, bire bir propaganda yapabilecek bir niteliğe kavuşturulmalıdır.

· Din adamları ve kanaat önderleri tekrardan dikkate alınmalı ve toplumsal etki kapasitelerinden yararlanılmalıdır.

· AK Parti aday listesi yerel dinamikler göz önünde bulundurularak hazırlanmalıdır.

· Daha önce aday belirleme sürecinde küstürülmüş olan STK’larının gönlü alınmalı, yeni süreçte desteklenmelidir.

· Erzurumlu Kürt nüfus stalinist düsünceden uzak sosyal bir dokuya sahiptir. Diğer illere nazaran tekrar kazanılması mümkün bir görünümdedir. Buna yönelik özel önem gösterilmesinde fayda vardır.

. Kürt sorununu besleyen ve büyüten bütün dinamiklerin hesaba katıldığı bir çözüm paketi bölgede ve Erzurum’da pratikte yürürlüğe konmalı ve bu çözüm paketi Siyasal, ekonomik ve kültürel çözüm stratejileriyle desteklenmelidir. Yoksa süreç bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da başarısız olacaktır.
*devamı gelecek yazıda sürecek.

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s