ETKİLİ BİR KONUŞMANIN ÖZELLİKLERİ

Dil, insanlar arasındaki en etkili iletişim aracıdır. Bu iletişim aracı bir köprü vazifesi görür. Eğer bu köprü sağlam olursa iletişim de o kadar sağlam olur. Konuşma hangi türde olursa olsun, dilin etkili ve düzgün kullanımıyla amaca hizmet eder.

Net olmayan hızlı konuşmalar, yabancı kelime ve terimlerin kullanılması karşımızdaki kişide yanlış ve eksik anlamaya yol açar. Sonunda dinleyici konumundaki kişi algılama problemi yaşar. Böylece konuşma amacına ulaşamaz.

Konuşulacak konu üzerinde iyice düşünmeden, araştırma yapmadan dinleyici karşısına çıkmamalıdır. Gelişigüzel, tekdüze bir konuşma dinleyiciyi sıkar. Konuşurken dile dolanan, tekrarlanan „efendim, efendime söyleyeyim, uzatmayalım, yani, anlatabildim mi…“ gibi sözler dinleyeni rahatsız eder. Bazı kimseler tarafından söylenen “tamam mı, tamam, oldu, boş ver, şey, işte, hım, hı, e.gibi sözler kullanılmamalıdır. Bu sözler bir ağız alışkanlığı durumuna gelebilir.

Konuşmada doğrudan bir söyleyiş biçimi seçilmelidir. Konuşmada doğrudanlık genellikle kişi zamirleri kullanmakla sağlanır: “Ben, biz, bana, siz, size, sizin“ gibi… kelimeler konuşmayı resmîlikten kurtarır, ona bir söyleşi havası katar. Konuşmaları bu havada yapabilmek için cümleleri kısa tutmalı, uygun deyimlerden, küçük hikaye, şiirlerden yararlanılmalıdır.

Herkesin kendine özgü bir konuşma biçimi vardır. Bu konuşma biçimi, aileden, çevreden, elde edilen kazanımların ortak bir ürünüdür. Konuşmalarda seçilecek dil ve anlatım, kişilikle uygun düşmelidir. Konuşmayı birtakım terimler, anlamı bilinmeyen kavram ve kelimelerle doldurmak başarısızlığı getirir. Kelimeleri seçerken, anlatımı biçimlendirirken dinleyicilerin durumu, konunun özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır

HİTABE METNİNİN HAZIRLANIŞI
Belirli bir amaç için topluluk önünde yapılacak konuşmalar mutlaka hazırlık gerektirir, ön hazırlık yapmadan topluluk önünde konuşan kişi, nereye, niçin gideceğini bilmeden, herhangi bir taşıta binip rastgele bir yöne giden yolcu gibidir. Sıkılır, bocalar, kekeler, ter döker, ağız kalabalığı yapar. Hangi sebeple olursa olsun konuşmada önce amaç belirlenmeli, bu amaç konuşmaya yansıtılmalıdır.

KONU SEÇME
Konuşmanın konusu önceden bize verilmişse işimiz kolaydır, önce amaç doğrultusunda konu sınırlandırılır, sonra konuşma metni hazırlanır. Eğer konu bize verilmemişse seçme işini tecrübe ve deneyimlerimiz, özel ilgilerimiz, okuduklarımız, dinlediklerimiz, çevremizdeki güncel olaylar ve konulara göre yaparız.

Seçilen konu üzerinde hazırlığa başlamadan önce, ilk işimiz konuyu sınırlandırmak olmalıdır. Konuyu sınırlama, bir amaç doğrultusunda, belli bir yönden ele almak demektir. Konuyu seçerken ve sınırlandırırken kendimize şu soruları sormalıyız:

1. Konu, dinleyicilerin ilgisini çekiyor mu?

2. Konu üzerinde yeterli bilgim var mı? Bilgim yoksa, kolayca bilgi toplayabilir miyim?

3. Konu, dinleyicilerin ilgi, bilgi ve yetişim düzeylerine uygun mu?

AMACIMIZI BELİRLEME
Konu seçiminden sonra ikinci adım, amacı belirlemektir. Her konuşma belli bir amaca yöneliktir. Bütün konuşmalara dikkat edilirse üç genel amaç görülür.

1. öğretme ve bilgilendirme: Dersler ve konferanslar, sözlü raporlar, yönlendirme ve açıklamalar,

2. Davranış ve duyguları etkileme: öğütleme – yol gösterme, kanaatleri ve inançları değiştirme, belli bir eyleme yöneltme,

3. Eğlendirme ve hoşça vakit geçirtme: özel toplantılarda yapılan konuşmalar.Konu seçiminden sonra ikinci adım amacı belirleme ve sınırlandırma, üçüncü adımsa amaç doğrultusunda bilgi toplamadır. Gerçekler, gözlemler, örnekler, karşılaştırmalar, tanımlar, betimlemeler, görsel gereçler, sayısal veriler, konuyla ilgili her şey bilgi kavramı içinde yer alır.

SÖYLEYECEKLERİMİZİ PLANLAMA VE YAZILAŞTIRMA

Seçilen konu, belirlenen amaç doğrultusunda toplanan bilgilerle konuşma hazırlanmış sayılmaz. Bunları belirli bir plan içinde ele almak gerekir. Söyleyeceklerimiz belirli bir sırayla söylenmeli ki amaca hizmet etsin. Neyi, nerede söyleyeceğimizi bilmek, konuşmanın planlanması demektir. Konuşma planı, söyleyeceklerimizin ilgi ve önem derecesine göre sıralanmasıdır.

Belirtilmek istenen her nokta, özlü ve açık cümlelerle ifade edilmelidir. Tekrarlardan kaçınılmalıdır. Her nokta temel amaçla ilgili olmalı, birbirini bütünleyen, açıklayıp geliştiren nitelikte olmalıdır.

HİTABE METNİNİN PLANI

1) Seslenme bölümü: Kime hitap edilecek? Sayın…(sevgili, değerli,…)

2) Giriş bölümü: Konu nedir? Konunun özü nedir?

3) Gelişme bölümü: Konu hangi görüşlerle açıklanacak?

Görüşler

örnekler

4) Sonuç bölümü: Sonuç nedir? Ana fikir nedir?

İYİ BİR HATİBİN ÖZELLİKLERİ

1. Hatibin fiziksel özellikleri: Kıyafet, sağlıklı vücut, tavır.

2. Hatibin psikolojik özellikleri: Hafıza, hayal gücü, akıl ve zekâ, hassas ve coşkun bir yapı, cesaret.

3. Hatibin kültürel özelllkleri: Dili iyi kullanmak, bilgi, samimiyet, amacı ve inancı olmak.

4. Hatibin teknik özellikleri: Hitabete yeteneği olma ve bunu geliştirmek için çalışma (telaffuz, diksiyon, ses)

İyi bir hatibin konuşma yaparken göz önünde bulundurması gereken sorular aşağıda verilmiştir. Konuşmaları bu sorulara göre değerlendiriniz.

1. Söylenilenler kolayca anlaşılabiliyor mu?

2. Düşünceler açık ve etkili bir biçimde belirtiliyor mu?

3. Dil ve söyleyiş yanlışlıkları yapıyor mu?

4. Ses, duygu ve düşünceleri besleyecek, zenginleştirecek bir yönde kullanabiliyor mu?

5. Tekdüze mi, yoksa canlı ve hareketli bir biçimde mi konuşuyor?

6. El ve yüz hareketleri kullanılırken doğal mı yapmacık mı?

7. Dinleyenlerin ilgisini dağıtacak, gereksiz ayrıntılar, laf kalabalığı var mı?

NOT: İyi bir hatip, dinleyicilerin anladığı bir dille konuşmalıdır. Sempatik, dinleyiciyi etkileyen bir dil… Hatip sesini seçtiği kelimeleri ve üslubunu dinleyicinin eğitim seviyesini, kültürünü, psikolojik durumunu, mekânın özelliklerini dikkate alarak belirlemelidir. Etkili bir anlatım içinde üç önemli özellik vardır: “Doğruluk, açıklık, etkileyicilik.’

Hitabette anlatım; kurallara uygun, birtakım incelikler gözetilerek oluşturulur. Mesaj anlaşılır bir üslupla, kitlelerin psikolojisine uygun bir tarzda sunulur. Hitabet herkesin anlayabileceği, heyecan duyabileceği bir yalınlık, açıklık taşımalıdır. Hatip, sözlerine önce kendi inanmalı, fikirleri önce kendini heyecanlandırmalıdır. Ancak samimiyetle inandığımız fikirlere başkalarını inandırabiliriz.

NOT: Bir metin, ne kadar iyi hazırlanmış olursa olsun, canlı ve etkileyici bir üslupla sunulmazsa amacına ulaşmış sayılmaz. Bu sebeple konuşmacı konuşma sırasında asalak sesler ve sözlerden, abartılı ve yanlış ifadeler kullanmaktan kaçınmalıdır. Bu da konuşma öncesi yapılacak çalışmalarla mümkündür.

Bazı kişilerde kelimeleri güçlükle hatırlamaktan doğan „şey, işte, hım, hı. e…“ gibi sözlerin kullanılması dinleyeni sıkar. Buna benzeyen kusurları düzeltmek için yakınlarınızla yaptığınız konuşmalarınızda da bu hususlara dikkat etmeniz gerekir.

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s