Just another WordPress.com site

Giriş
Malum ülkemiz yeni bir genel seçimin eşiğine girmek üzeredir. Yakında, Mahalli İdareler Genel Seçimleri takvimi resmen başlayacak, hatta başladı bile.
Yapılacak olan seçimlerde, belediye başkanlıkları kadar, meclis üyelikleri de büyük bir önem arz etmektedir. Özellikle, büyükşehir olan illerde, durum biraz daha fazla tartışma konusu olmakta ve meclis üyelikleri daha fazla kendini göstermektedir.
Büyükşehirlerde, bunun yanında diğer belediyelere nazaran durum biraz daha farklılık arzetmektedir. Zira, ilçe belediye meclislerinden büyükşehir belediye meclislerine katılacak olan üyelerin nasıl hesaplanacağı bir çok kişi tarafından tam manasıyla bilinememektedir.
Biz bu incelememizde, büyükşehir belediyelerinin meclislerinin oluşumu ve bu mecliste yer alacak meclis üyelerinin nasıl tespit edileceği üzerinde duracağız.
Mahalli idareler seçim sistemi ve usulü
Bu husus Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 2 nci maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir.
Mahalli idareler seçimleri serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.
Belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır.
Büyükşehirlerde seçim çevresi ve belediye meclis üye sayıları
Büyükşehirlerde, belediye başkanlığı ve melis üyeliği seçimlerinde üçlü bir seçim söz konusudur.
Bunlardan biri büyükşehir belediye başkanlığı seçimi, diğeri ilçe belediye başkanlığı seçimi ve sonuncu da ilçe belediye meclis üyelikleri seçimidir.
Büyükşehirlerde, büyükşehir belediye meclis üyesi seçimi yapılmaz. Büyükşehir belediye meclis üyeleri, ilçe belediye meclisine seçilenlerden aşağıda belirtilen esaslarda oluşur.
İlçe belediye başkanı ve belediye meclis üyeleri seçimi için, her ilçe bir seçim çevresidir.
Büyükşehir belediye başkanının seçiminde seçim çevresi, büyükşehir belediye sınırlarından oluşur.
İlçe belediye meclislerine seçilecek üye sayısı:
Her seçim çevresinde, büyükşehirlerde her ilçe belediyesi meclisi için, seçilecek üye sayısı aşağıdaki usule göre hesaplanır.
Belediye meclisi üyelikleri için son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre:
Nüfusu 10 000’e kadar olan beldelerde 9;
Nüfusu 10 001’den 20 000’e kadar olan beldelerde 11,
Nüfusu 20 001’den 50 000’e kadar olan beldelerde 15,
Nüfusu 50 001’den 100 000’e kadar olan beldelerde 25,
Nüfusu 100 001’den 250 000’e kadar olan beldelerde 31,
Nüfusu 250 001’den 500 000’e kadar olan beldelerde 37,
Nüfusu 500 001’den 1 000 000’a kadar olan beldelerde 45,
Nüfusu 1 000 000’dan fazla olan beldelerde 55
asıl ve aynı sayıda yedek üyelik hesaplanır.
Peki, ilçe belediye meclislerinden büyükşehir belediye meclisine ne kadar üye katılacağı nasıl belirlenecektir?
Büyük şehir belediye meclisleri belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için beşte biri alınmak suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden teşekkül eder.
Bu hesaplamada artık sayılar nazara alınmaz.
Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır.
Büyükşehir belediye meclisinde, ilçe belediye başkanları doğal üye olarak yer alırlar.
Buna göre; yukarıda ilçelerin çıkaracağı meclis üye sayılarından, büyükşehir belediye meclisinde ne kadar üyenin yer alacağını şu şekilde hesaplayabiliriz.

Kontenjan Üyelikleri
Siyasi partiler,
Belediye meclis üye sayısı 9 ve 11 olan beldelerde bir,
15 olan beldelerde iki,
25 ve 31 olan beldelerde üç,
37 olan beldelerde dört,
45 olan beldelerde beş,
55 olan beldelerde altı adet kontenjan adayı gösterirler.
Kontenjan adayı, adayların sıralamasına dahil edilmeyerek aday listelerinde kontenjan adayı olarak ayrıca yazılır.
Verilen meclis üyesi listeleri, kontenjan adayları sayısı kadar noksan verilir. Yani ilçe seçim kurullarına sunulan meclis listesi, meclis üye sayısı 9 olan bir belediye için (1 ‚kontenjan üye‘ + 8 ’normal üye‘ = 9 ‚toplam üye‘) şeklinde liste verilecektir.
Siyasi partiler kontenjan adaylarını merkez yoklaması ile tespit ederler. Ancak, merkez karar ve yönetim organları bu yetkisini il veya ilçe yönetim kurullarına devredebilirler.
Siyasi Partiler kontenjan adaylarını bu Kanunun 12 nci maddesindeki aday listesinde yer vermek suretiyle ilçe seçim kurullarına bildirirler. Kontenjan adayları bu Kanunun 18 inci maddesinin (f) bendinin ikinci fıkrasındaki aday listelerinde de yedek adaylardan sonra ayrıca yazılır.
Siyasi partilerin ve bağımsız adayların elde ettikleri belediye meclisi asıl üye sayısı aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Bir seçim çevresinde kullanılan geçerli oy toplamının onda birine tekabül eden sayı, bütün partilerin ve bağımsız adayların aldıkları oy sayısından ayrı ayrı çıkarılır. Bu çıkarmadan sonra geriye oyu kalmayan siyasi partiler ve bağımsız adaylar üye tahsisinde hesaba katılmaz.
Yapılan çıkarmadan sonra geriye oyu kalan siyasi partilerin ve bağımsız adayların isimleri alt alta, kalan oyları da hizalarına yazılır. Bu sayılar önce bire, sonra ikiye, sonra üçe … şeklinde devam edilmek suretiyle o seçim çevresinin çıkaracağı asıl üye sayısına ulaşıncaya kadar bölünür. Elde edilen paylar, siyasi parti ayırımı yapılmaksızın, en büyükten en küçüğe doğru sıralanır Belediye meclisi üye tamsayısı kadar üyelikler, bu payların sahibi olan siyasi partilere ve bağımsız adaylara, sayıların büyüklük sırasına göre tahsis olunur.
Son kalan asıl üyelikler için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde bunlar, aralarında ad çekmek suretiyle, tahsis yapılır.
Kontenjan adayı gösterilen belediye meclis üyesi seçim çevrelerinde bu maddeye göre yapılan bölme işlemi kontenjan sayısı çıkarılmak suretiyle yapılır. Kontenjan adayı gösterilen bu seçim çevrelerinde geçerli oyların en çoğunu almış olan siyasi partinin kontenjan adayları belediye meclis üyeliğini kazanmış olurlar.
Büyük şehirlerde, kontenjan adaylığından belediye meclisi üyeliğine seçilenlerden birinci sıradakiler her halükarda Büyükşehir Belediye Meclisine katılırlar.
Büyük şehir meclisine katılacak üyeler:
Yukarıda belirtildiği gibi tespit olunan büyük şehir meclisi üyeleri, her ilçe belediyesi için seçilmiş olan asıl üyelerin seçiliş sıralarına göre baştan başlayarak yeter sayıya kadar inilmek suretiyle bulunur. Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır.

Ancak, yukarıda da ifade edildiği üzere geçerli oyların en çoğunu almış olan siyasi partinin kontenjan adayları belediye meclis üyeliğini kazanmış olur ve bunlardan birinci sırada yer alan kontenjan adayları büyükşehir belediye meclis üyesi olurlar.

Örnek 1: Nüfusu 10 binin altında olan bir ilçe belediyesini örnek alalım:
Bu belediyenin meclis üye sayısı 9 olup, büyükşehir belediyesinde 2 üye ile temsil edilecektir. Bu üyelerden biri belediye başkanı, diğeri ise belediye meclisinden gidecek olan üyedir.
Bu belediyenin meclis listesinde 1 kontenjan adayı yer alacaktır.
Seçim sonucunda yapılan hesaplamalarda;
A Partisi 4
B Partisi 3
C Partisi 2 meclis üyesi çıkarmış olsun.
Kontenjan üyesini A Partisi kazanmıştır.
Bu dağılımı iki alternatif sonuca göre değerlendirelim:
1. Alternatif:
Belediye Başkan Başkanlığını da A Partisinden olan adayın kazanması.
Böyle bir durumda, meclis oy sayısı da A Partisinin daha fazla olması nedeniyle kontenjan adayını da A Partisi kazanmıştır. Yani, normal listeden 3 üye, artı kontenjan üyesi ile 4 üye seçilmiştir. Kontenjandan meclise seçilen üye ile Belediye Başkanı büyükşehir belediye meclisinde yer alacaktır.
2. Alternatif:
Belediye Başkanlığını B Partisinden olan adayın kazanması.
Böyle bir durumda, A Partisinin (meclis seçiminde en fazla oyu aldığı için) kontenjandan meclise seçilen üyesi ile B Partisinden belediye başkanı seçilen büyükşehir belediye meclisinde yer alacaktır.
Örnek 2: Nüfusu 260 bin olan bir ilçe belediyesini örnek alalım:
Bu belediyenin meclis üye sayısı 37 olup , büyükşehir belediyesinde 8 üye ile temsil edilecektir. Bu üyelerden biri belediye başkanı, diğeri ise belediye meclisinden gidecek olan üyedir.
Bu belediyenin meclis listesinde, üç kontenjan adayı yer alacaktır.
Seçim sonucunda yapılan hesaplamalarda;
A Partisi 13
B Partisi 20
C Partisi 4 meclis üyesi çıkarmış olsun.
Kontenjan üyelerin 3 ünü de B Partisi kazanmıştır.
Bu dağılımı iki alternatif sonuca göre değerlendirelim:
1. Alternatif:
Belediye Başkanlığını A Partisinden olan adayın kazanması.
Böyle bir durumda, B Partisinin kontenjan üyelerinden birinci sıradaki büyükşehir belediye meclisine gidecektir.
Aynı zamanda, A Partisinden seçilen belediye başkanı da büyükşehir belediye meclisine gidecektir.
Büyükşehire gidecek üyelerden geri kalan 6 üyenin tespiti ise, alınan oylara göre ilçe seçim kurullarınca belirlenecektir.
2. Alternatif:
Belediye Başkan Başkanlığını da B Partisinden olan adayın kazanması.
Böyle bir durumda, B Partisinden seçilen belediye başkanı ile aynı partinin (meclis seçiminde en fazla oyu aldığı için) kontenjan listesinde yer alan kontenjan üyelerinden birinci sıradaki büyükşehir belediye meclisine gidecektir.
Büyükşehire gidecek üyelerden geri kalan 6 üyenin tespiti ise, alınan oylara göre ilçe seçim kurullarınca belirlenecektir.

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s

Schlagwörter-Wolke

%d Bloggern gefällt das: